zapasy energii
energia kinetyczna, tak więc poszukiwacze będą musieli marnować zdobycze do utrzymania prędkości swych statków kosmicznych. Nawet w najbardziej optymistycznym scenariuszu zgodnie z którym źródła energii poruszają się w kierunku zbieracza z prędkością światła i gromadzone są bez strat cywilizacja mogłaby składować nieograniczone zapasy energii jedynie w czarnej dziurze lub jej pobliżu. Tę ostatnią ewentualność badał w 1982 roku Steven Frautschi z California institute of Technology. Doszedł on do wniosku, że zapasy energii dostępnej z czarnych dziur będą zmniejszały się szybciej niż koszty ich gromadzenia [ilustracja na stronie 50]. Ostatnio przeanalizowaliśmy na nowo ten pogląd i stwierdziliśmy, że kłopoty mogą okazać się większe, niż się spodziewał Frautschi. Rozmiary czarnej dziury zdolnej do wiecznego wymiatania energii przekraczają wielkość widzialnego Wszechświata. Kosmiczne rozrzedzenie energii jest naprawdę straszne, jeśli Wszechświat rozszerza się coraz szybciej. Wszystkie odległe obiekty, które obecnie znajdują się w zasięgu widzenia oddalą się w końcu z prędkością nadświetlną i znikną nam z oczu. A zatem całkowite zasoby, jakimi dysponujemy,